قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي
526
درة التاج ( فارسى )
نيست كى او را وجودى حاصل شوذ آنگاه لاحق او شوذ وجود او در محل او ، بخلاف : كون الشّمس فى فلكها جه ، - : كونها فى الفلك نفس وجود او نيست ، جه هيج مانعى نيست از توهم بودن شمس در غير فلك او . و جون عرض بهر دو اصطلاح متحقق نمىشوذ وجود شخصى او ، الّا بآنج حالّ شود درو ، ممكن نباشد انتقال او از آن بمحلّى ديگر ، و نه آنك مفارق او يابند كيف كان . و ازينست كى در تعريف او گفتهاند كى : و لا يصحّ مفارقته عنه ، جه محتاج در وجود مشخّص او بعلّتى ، ممكن نباشد كى محتاج شود بعلّتى « 1 » مبهمه ، جه مبهم از ان روى كى مبهم است موجود ( نباشد در خارج و هرج موجود ) نباشد در خارج افادت وجودى خارجى « 2 » نكند ، بس عرض وجود او متحقق نشوذ الّا به محلى كى معيّن او باشد ، كى آن وجود بتبدّل محل متبدّل شود ، و ازينست كى ممتنع است كى منتقل شود ازو . و مخالف حال اوست درين معنى ، حال انتقال جسم از حيّزى بحيّزى ، ( جه احتياج او بحيز در صفتيست كى غير « 3 » وجودست ، به جهت آنك او محتاج است در تحيّز او ، نه در وجود او ، بحيّزى ) از آن روى كى طبيعت حيّزست ، بس ممتنع نباشد كى منتقل شود از حيّزى بعينه بحيزى ديگر ، كى مساوى [ حيّز ] اول باشد در معنى حيّز . و همجنين جون حيّز واحد بالنوع متعين شود ، واحد بالشخص از جملهء « 4 » آن نوع محتاج باشد باحد اجزاء حيّز آن نوع ، لا بعينه ، و ازينست كى امكان انتقال او هست بحيزى ديگر . و هيآت جون در محل ميباشند « 5 » در نفس ايشان افتقارست بشيوع . در آن ، بس افتقار باقى ماند ببقاء ايشان - بس تصور نتوان كرد كى قائم باشند بنفس خويش ، و نه آنك منتقل شوند ، - جه ايشان عند النّقل « 6 » مستقل شوند بوجود و حركت « 7 » ، بس جوهر باشند ، نه هيئت . - جه طبيعت واحده از آن روى كى او آن واحده است بعينها محتاج نشوذ به محلى يك بار ، و مستغنى ازو
--> ( 1 ) - به علت - م . ( 2 ) - خارج - اصل . ( 3 ) - در غير - اصل ( 4 ) - از آن جمله - م . ( 5 ) - فى باشند - اصل . ( 6 ) - عند العقل - م . ( 7 ) - ط بى : و .